Wat is de polyneuropathie ?
Polyneuropathie is een zogenaamde 'zenuwontsteking', een verzamelnaam voor verschillende vormen van zenuwontstekingen van diverse oorsprong. Meestal begint een polyneuropathie aan de benen, zeldzaam ook aan de armen. Deze zenuwontsteking kan symmetrisch verlopen, maar soms ook asymmetrisch.
Men maakt onderscheid tussen motorische en sensiebele poyneuropathieën. Bij een motorische polyneuropathie worden vooral de motorische zenuwen, die instaan voor de spierkracht, aangetast. Bij de sensiebele polyneuropathie worden vooral de gevoelszenuwen aangetast. Er bestaan ook mengvormen.
De neuroloog maakt ook onderscheid tussen 'axonale- polyneuropathie' (met vooral aantasting van de zenuwvezels zelf), en 'demyelinisatie-polyneuropathie' (waarbij vooral het omhulsel van de zenuwen wordt aangetast). Ook hier bestaan weer mengvormen van.
Oorzaken van polyneuropathie
Polyneuropathie of zenuwontsteking kan zeer diverse oorzaken hebben. De belangrijkste zijn:
- Alcoholmisbruik.
- Ondervoeding, waarbij een tekort ontstaat van eiwitten en vitamine B1 of B12 (aanleiding is soms een vermageringskuur of verwaarlozing van de voeding wegens alcoholverslaving).
- Diabetes Mellitus.
- Bepaalde darminfecties.
- Kwaadaardige aandoening of kanker. Polyneuropathie is dan soms het eerste teken hiervan (dikwijls gaat het om bepaalde buikkankers).
- Auto-immuniteit (antistoffen die zich tegen het eigen lichaam keren), waardoor chronische ontstekingen kunnen ontstaan van wortels en zenuwen.
- Ziekte van Guillain-Barré, een meer acute ontstekingsvorm van polyneuropathie waardoor verlammingen en zelfs ademhalingsverlamming kunnen ontstaan. Dit geneest echter meestal spontaan met de nodige medische en verpleegkundige zorgen.
- Vergiftiging met zware metalen. Zoals: lood, thallium (rattenvergif), arsenicum (sluipgif), cadmium (dikwijls in Noord-Limburg) en kwik.
- Vergiftiging of toxisch effect van medicamenten (sulfamiden, bepaalde middelen tegen tuberculose).
- Vergiftiging door bepaalde insecticiden.
- Chemotherapie (bij kankerpatiënten).
- Langdurige behandeling met een kunstnier.
- Sommige systeemziekten, bijv. amyloïdose (eerder zeldzaam)
- Sommige polyneuropathieën zijn erfelijk, zoals de ziekte van Charcot-Marie-Tooth.
- Lepra (melaatsheid) is eigenlijk ook een vorm van polyneuropathie.
Symptomen van polyneuropathie
- Gevoelsstoornissen: 'doof' gevoel, slapend gevoel, tintelingen, prikkelingen, 'alsof er mieren doorgaan', brandend gevoel.
- Motorische stoornissen: krachtverlies in armen en benen, krampen. Typisch is de 'drop-voet', waarbij de patiënt zijn voet en tenen niet meer omhoog krijgt.
- Autonome stoornissen: huidverkleuringen, gemakkelijk kloven krijgen, gladde of glimmende of dunne huid, snel zweten, koude gevoel (subjectief en objectief).
- Pijn.
- Klachten bij polyneuropathie nemen toe bij koud en vochtig weer, en worden verlicht door warmte.
Diagnose van polyneuropathie
- Door een grondige neurologische ondervraging naar klachten en mogelijke oorzaken.
- Door een grondig neurologisch onderzoek.
- De diagnose kan bevestigd worden door een electromyografie en eventueel door een ruggenmergvochtonderzoek.
- Een grondig observatie is noodzakelijk bij ernstige vormen van polyneuropathie, onder meer om kanker uit te sluiten.
Behandeling
- Eerst (indien mogelijk) wegname van de oorzaak:
- tumorwegname
- op punt stellen van diabetes behandeling
- voldoende voeding
- vitaminetekort (B1 of B12) opheffen
- behandeling van een systeemziekte - De behandeling met vitamine B dient bij voorkeur intramusculair te gebeuren, omdat de maag dit vitamine niet altijd opneemt.
- De pijn bij polyneuropathie kan verholpen worden door toepassen van locale warmte, en eventueel met medicatie tegen zenuwpijn zoals: Tegretol, Diphantoine, Neurontin, Lyrica. Ook inspuitingen van een hoge dosis vitame B kan pijnstillend werken. Dit geldt tevens voor Redomex (amitryptiline) dat de pijndrempel verhoogt.
