Hoe ontstaat hyperventilatie?
Hyperventilatie ontstaat meestal in een situatie van zuurstofgebrek en/of drukte, bij een persoon die vermoeid, geëmotioneerd of angstig is. Men krijgt een gevoel van ademnood, drukgevoel op de borst en zuurstoftekort (reëel of subjectief). Typisch treedt dit fenomeen op bij lang wachten in een drukke en beklemmende omgeving (bijv. winkel of warenhuis), of bij meer beangstigende situaties (bijv. begrafenis of een bezoek aan het ziekenhuis). Als reactie op dit relatieve gevoel van ademnood gaat men (bewust of onbewust) sneller en dieper ademen... waardoor het beklemmingsgevoel nog toeneemt. Dit laatste omdat men in verhouding meer inademt dan uitademt, waardoor er teveel zuurstof en te weinig koolzuurgas in het lichaam komt. De angst om dit fenomeen in de toekomst terug te ervaren kan een vicieuse cirkel op gang brengen, waarbij men bepaalde situaties wil proberen te vermijden.
In het algemeen komt hyperventilatie meer voor op jongere leeftijd, en meer bij vrouwen dan bij mannen.
Symptomen
1. Sneller en dieper ademen.
2. Stilaan kan men tintelingen of gevoelloosheid krijgen rond de mond en in de handen. Een zeldzame keer ook in de voeten.
3. Tenslotte kan men totaal verkrampt geraken, vooral in de handen, waardoor deze in een soort dwangstand komen te staan ('main d'accoucheur').
4. Het bewustzijn kan iets vernauwd zijn, maar de persoon blijft aanspreekbaar. Het gevoel van angst overweegt omdat men zich onmachtig voelt t.o.v. de situatie.
Hoewel hyperventilatie zeer angstwekkend kan zijn is het NIET gevaarlijk en wijst het niet op een lichamelijke ziekte.
Wat te doen bij hyperventilatie?
1) Algemeen
- Voldoende slaap en rust.
- Op een gezonde wijze met stress omgaan via sportbeoefening in open lucht. Te inspannende sporten en competitiesport beter tijdelijk vermijden. Zwemmen kan ook relaxerend zijn.
- Beklemmende situaties (zoals drukke recepties, aanschuiven aan de kassa, begrafenissen, enz...) NIET vermijden, omdat dit de vicieuse cirkel alleen maar kan versterken.
- Gebruik van alcohol, cola, koffie en nicotine beperken of vermijden.
2) Specifiek
Op het ogenblik van de hyperventilatie-aanval zelf:
- Paniek trachten te vermijden én de ademhaling onder controle leren houden. Dit laatste bijv. via 'persed lip breathing': met geperste lippen traag in- en uitademen.
- Bij een zware aanval ademen in een plastic zak die neus en mond bedekt. Op deze wijze wordt het evenwicht tussen zuurstof en koolzuurgas in het bloed hersteld. Uiteraard is dit slechts een noodoplossing in een cisissituatie. Fundamenteel lost het niets op.
- Relaxatie-oefeningen aanleren, zoals autogene training, yoga-oefeningen en de methode van Jacobsen. Dit helpt om te leren ontspannen en deze methodes ook toe te passen wanneer men begint te hyperventileren.
- Eventueel relaxatie- en ademhalingsoefeningen volgen bij een bevoegd kinesist (met een zgn. sofrologische opleiding).
- Bij ernstige angstklachten en een uitgesproken vermijdingsgedrag voor 'moeilijke' situaties, kan men best begeleiding zoeken bij een bevoegd psychiater of psycholoog.
Lees meer over relaxatie-oefeningen >
